सिन्धुलीको ग्वाल्टारमा जन्मनु भएका वाल्यकालदेखि सघर्षशील आफ्नो जीवनको लामो समय शिक्षक पेशामा रहि अध्यापन गराउनु भएका सिन्धुल साप्ताहिक पत्रिकाको प्रधान सम्पादक तथा पत्रकार समेत रहनु भएका र विभिन्न सामाजिक सघ सस्थामा आवद्द रहनु भई सामाजिक सेवा पुर्याउदै आउनु भएका आदरणीय कथाकार शेषराज दाहाल पछिल्लो समय कथा लेखन तर्फ अग्रसर हुनु भएको छ । नेपाल नै स्वर्ग हो नामक धार्मिक मिथक कथा संग्रह प्रकाशित गर्नु भै नेपाली भाषा साहित्यमा योगदान गर्नु भएकोमा मलाई खुसी लागेको छ ।
कथाकार कै हातबाट प्राप्त गरेको यो कथा संग्रहलाई सरसर्ती अध्ययन गरें । यो वहाँको दोस्रो कथा सग्रह रहेको र यो भन्दा अघि नेपालको राजनीतिक कथा संग्रह २०५५ प्रकाशित भईसकेको छ । नेपाल नै स्वर्ग हो भन्ने यो धार्मिक मिथक कथा संग्रहमा ३२ वटा कथाहरु संग्रहित रहेको पाइन्छ । कथाकारले हिन्दू धर्मका धार्मिक तथा पौराणिक ग्रन्थ भागवत , अठार पुराण,रामायण,श्री स्वस्थानी व्रतकथा, विभिन्न विद्वान व्यक्तित्वहरुको जीवनी अध्ययन गरी वृहत कथाहरुलाई संक्षेपीकरण गरी आफ्नै मौलिक भाषा शैलीमा सानो–सानो कथाको रुपमा कथा संग्रह तयार गर्नु भएको पाइन्छ । कथा पढ्दा सरल लागेतापनि धार्मिक विषयवस्तु भएकाले यसको मेलोमेसो बुझ्न निकै जटील र गहन हुनु स्वभाविकै हो ।
कथाको विषयवस्तु नै धार्मिक ग्रन्थवाट लिइएको र कथा संग्रह नै धार्मिक मिथक कथा संग्रह नाम भएको हुँदा कतिपय कथामा एकीन तथ्यहरुवाट कथाको घटना परिघटना पुष्टि गर्न सकिदैन। यो कथा संग्रह धार्मिक कथा भनिए ता पनि गुन्द्रुकको उत्पति नेपाल मै, बेसारको उत्पति नेपाली वैद्यवाट, अयोध्यापुरी बारे अनुसन्धान गर्नुपर्ने, मानिस भगवान नभई असल मानिस बन्ने सरल मार्ग ,धर्मशास्त्रमा प्रयोग भएको बस्तु विज्ञान सम्मत जस्ता कथाहरु कथाको शैलिमा नभई निवन्धात्मक तथा वर्णनात्मक शैलिमा उल्लेख भएको देखिन्छ भने बाँकी अरु संग्रहित कथाहरु केहि न केहि रुपमा धार्मिक ग्रन्थसंग जोडिएका हुँदा धार्मिक कथा हुन भन्ने मलाई लागेको छ ।
यस कथा संग्रहमा उल्लेख भएका कथाहरु सवै मिथक (काल्पनिक) चाँही होइनन्। केहि तथ्यहरु सत्य छन् मिथक छैनन् केहि कुराहरु मिथक कुराहरुमा गाँसीएका, जोडिएका र तथ्यद्वारा पुष्टी गर्न नसकिने खालका छन् । जस्तो– विश्वकै पवित्र नदी गण्डकी नेपाल कै , विश्वको अग्लो चुचुरो नेपालमै , भगवान गौतम बुद्व नेपालकै, विराटनगर, जनकपुर, नेपाल खाल्डो काठमाडौं, बराह क्षेत्र,हलेसी महादेव, देवघाट,स्वर्ग द्वारिका, आँधिखोला, खप्तडबाबा, नरहरिनाथ जस्ता कथाहरु धार्मिक मिथक कथा नभई ब्यक्ति विशेषको योगदान र स्थान विशेषको महत्वसंग गाँसीएर धार्मिक कथा वनेका छन् ।
कथाकारले यस कथा संग्रहको नाम नै नेपाल नै स्वर्ग हो भन्ने राख्नु भएको छ र पहिलो कथाले नै नेपाल स्वर्ग हो भन्ने राख्नु भएको छ र पहिलो कथाले नै नेपाल स्वर्ग जस्तै भएको पुष्टि गर्न खोज्नु भएको छ । हामी हिन्दूं धर्ममा आस्था राख्ने हुँदा स्वर्ग र नर्क प्रति पनि केहि न केहि रुपमा विश्वास राख्ने गर्दछौ । जीवनमा हरेक किसिमका दुःख, कष्ट,चिन्ता भोग्नु सहनु पर्यो भने नर्क जस्तै भो भन्ने गर्दछौं सुख सयल,सुसम्वृद्वि, आनन्द, रमाईलो, ऐश्वर्य सवैकुराबाट सुविधा सुसम्पन्नता भयो भने स्वर्ग जस्तो छ भन्ने गर्दछौं ।
कथाकार शेषराज दाहालले आफ्नो यस कथा संग्रहमा स्वर्ग खोज्न अन्त कतै जानु पर्दैन, धार्मिक,प्राकृतिक रुपमा नेपाल नै स्वर्ग छ,सुन्दर छ,सवै कुराले भरिपूर्ण छ, विश्वको सर्वोच्च शिखर सगरमाथा हिमाल नेपाल मै छ, अनगिन्ती नदीनाला, झर्ना, गुफा चट्टान,घाँसे मैदान , वनजगंल, ताल तलैया, पहाड, तराई, हिमाल,विभिन्न पशु पंक्षी, देवस्थल, तिर्थस्थल आदि कुराले नेपाल स्वर्ग जस्तै छ भन्ने कुरा पुष्टी गर्न खोज्नु भएको छ । जसवाट हाम्रो देश नेपाल विश्वमानचित्रमा सानो भए पनि उच्च र सुन्दर रहेको छ भन्ने कथाकारको राष्ट्रवादी भावना झल्कीरहेको पाईन्छ ।
अन्त्यमा, यस कथा संग्रहमा उल्लेख भएका कथाका पात्र, स्थानहरुको छोटो परिचय तथा कुन ग्रन्थको कुन भागवाट कथा साभार वा आफूले कहिकतैवाट सुनेर कथा लेखिएको हो त्यसको सन्दर्भ सामग्रीहरु दिन सकेको भए अझ राम्रो हुने थियो भन्ने मलाई लाग्दछ । कथा हिन्दू धार्मिक ग्रन्थवाटै साभार गरिएको हुँदा पुरै कथा बुझ्न मूल ग्रन्थकै सहारा लिनुपर्ने हुन्छ । कथामा केहि कमजोरीहरु देखिए पनि कथाकारले लेख्नु भएका यी धार्मिक कथा छोटो,पढ्न सरल,प्रेरणादायी, वोधगम्य रहेका छन् । आँउदा दिनहरुमा अझ राम्रा कथा संग्रहहरु हामी पाठक माझ आउन सकुन शुभकामना छ ।
