सिन्धुली । दुधौली नगरपालिकाकी एक महिला हिंसा प्रभावित भईन । उनीसँगै १३ वर्षिय छोरी पनि हिंसामा परिन । हिंसाका कारण प्रभावित ती महिला र उनका चार छोराछोरी सेफ हाउसमा बसे । भरपर्दो संरक्षक आमा नै हिंसामा परेपछि उनीहरुको संरक्षक कोहि भएनन् ।
हिंसाको राप सहन गाह्रो भएकी ति महिलाले झुण्डेर आत्महत्या गरिन । बाबु कहाँ छन चार सन्तानलाई थाहा छैन । उनीहरुले जन्मदर्ता जस्तो पहिलो अधिकार समेत पाउन सकेनन ।
आमाले भोगेको हिंसासँगै उनीहरुले पनि हिंसा नै भोगे । आमाको मृत्युपछि अविभावक विहिन बनेका उनीहरुले जन्मदर्ता पाउन समेत निक्कै संघर्ष गर्नुप¥यो । लामो समय सेफ हाउसको फलोअपपछि उनीहरुले जन्मदर्ता त पाए तर पढ्न पाएका छैनन ।
अहिले उनीहरु ठूलो बुवाकोमा बसेका छन तर शिक्षाको अधिकारबाट पटक पटक अनुरोध गर्दा पनि बञ्चित बनेका छन । सेफ हाउसले स्थानीय सरकारसँग पटक पटक अनुरोध गरेपनि स्थानीय तहले संरक्षण गरि पढाउनेतर्फ ध्यान दिएको छैन ।
यो एउटा प्रतिनिधि घटना हो । जिल्लामा आमासँगै हिंसामा पर्ने र संरक्षकत्व समेत नपाएर सेफ हाउसमा बस्न आउने बालबालिकाको संख्या निक्कै ठूलो छ । त्यहि मात्र हैन हिंसाबाट प्रत्यक्ष प्रभावित बालबालिकाको संख्या पनि उल्लेख्य छ ।
सन् २०१७ देखि सन् २०२४ जुलाई १५ सम्म प्रत्यक्ष हिंसामा परेर आएका बालबालिकाको संख्या २ सय ३४ जना रहेको सेफ हाउसको तथ्यांक छ । हिंसाको प्रभावमा बालिकाहरु पर्ने गरेको पाईएको छ । यो अवधिमा जिल्लामा आमासँगै लैंगिक हिंसामा परेका बालबालिकाहरुको संख्या पनि अत्यधिक धेरै रहेको पाईएको छ । २०१७ देखि हालसम्म १५७ जना बालबालिका आमासँगै सुरक्षित आवासमा आश्रय लिएको देखिएको छ ।
सेफ हाउसले हालसम्म विभिन्न निकायको सहयोगमा ४८ जना बालबालिकालाई पढाउनका लागि विद्यालयसम्म पु¥याउन सहयोग गरेको छ । यसरी स्कुल पठाएका बालबालिकामध्ये ४ जना बाहेक अन्यले पढाईलाई निरन्तरता समेत दिएको फलोअपमा भेटिएको छ ।
जिल्लामा हिंसा प्रभावित बालबालिकाका लागि काम गर्ने निकायहरु प्रभावकारी नभएकाले काम गर्न निक्कै कठिन भएको सेफ हाउसकी प्रमुख गिता देवकोटाले बताएकी छिन । उनका अनुसार आर्थिक वर्ष २०८०÷०८१ मा हिंसा प्रभावित बालिका र हिंसाको प्रभावबाट आमासँगै आश्रय लिन आउने बालबालिकाको संख्या अत्यधिक रहेको पनि उनले जानकारी दिएकी छिन ।
उनका अनुसार विगत एक वर्षमा सेफ हाउसमा ४० जना बालबालिका आमासँगै आश्रय लिन आएका छन भने २६ जना बालिका हिंसाबाट प्रभावित भई सेफ हाउसमा आएका छन । सेफ हाउसमा आएका बालबालिकाको तथ्यांक बाहेक आमा हिंसामा पर्दा कति बालबालिका प्रभावित भए भन्ने तथ्यांक समेत कुनै निकायले राख्ने गरेका छैनन ।
सेफ हाउसमा आउने बालबालिका प्रायः बलत्कार, यौनजन्य दुव्र्यवहार, बालविवाह, घरेलु हिंसा, शारीरिक, मानसिक हिंसाका कारण पीडित बनेकाहरु रहेको देवकोटाले जानकारी दिईन ।
उनका अनुसार आमासँगै सेफ हाउसमा आश्रय लिन आउने बालबालिकामा अत्यधिक मानसिक समस्या रहेको पाईएको छ । बालबालिकाहरुलाई मनोसामाजिक परामर्शको अत्यन्तै जरुरी पर्ने उनले बताईन ।
हिंसा प्रभावितलाई जत्तिकै प्रभावित आमासँग आश्रित बालबालिकालाई हिंसाको असर रहेको भेटिएको देवकोटाले बताईन । विशेष गरि जन्मदर्ता नभएका, शिक्षाबाट बञ्चित भएका, आर्थिक अभाव भएका, संरक्षणको अभाव भएका बालबालिका आउने गरेकाले सेफ हाउसलाई समेत व्यवस्थापन गर्न कठिनाई भईरहेको उनले बताईन ।
सेफ हाउसले हिंसा प्रभावित र हिंसा प्रभावितका आश्रित बालबालिकालाई सुरक्षित आवास, खाना, मनोसामाजिक परामर्श, जन्मदर्ता, नागरिकता बनाउन सहजीकरण गर्ने, कानुनी अधिकार स्थापित गर्न गराउन सहयोग गर्ने लगाएतका काम गर्दै आएको छ तर जिल्लामा प्रभावकारी संयन्त्र नहुँदा त्यस्ता बालबालिकालाई पुनःस्र्थापित गराउन समस्या भएको देवकोटाले बताईन ।
