सिन्धुली । सिन्धुली जिल्ला बाढीको उच्च जोखिममा रहेको छ । जिल्लामा विपदबाट हुने घटनाहरुमा सबैभन्दा बढी जोखिम बाढीको रहेको पाईएको हो । जिल्ला विपद व्यवस्थापन समितिले उक्त तथ्य सार्वजनिक गरेको हो ।
सात वर्षको तथ्यांकलाई विश्लेषण गर्दा जिल्लामा बाढीका कारणले ७३ जनाले ज्यान गुमाएका छन भने १३ जना बेपत्ता छन । आपतकालिन कार्य सञ्चालन केन्द्र सिन्धुलीको तथ्यांक अनुसार यो अवधिमा ४ जना घाईते र ४८ परिवार प्रभावित छन ।
आर्थिक वर्ष २०७२/०७३ देखि आर्थिक वर्ष २०७९/८० सम्ममा बाढीले अन्य विपदको तुलनामा अत्यधिक क्षती गरेको पाईएको हो । बाढीले सातवर्षको अवधिमा सबैभन्दा बढी आर्थिक वर्ष २०७९/८० मा २१ जनाको मृत्यु भयो । २०७८/७९ मा १५ जनाको मृत्यु भयो । त्यस्तै आव २०७४/०७५ मा १२ जनाको मृत्यु भयो, २ जना घाईते भए भने २ जना वेपत्ता भए ।
आव २०७६/७७ मा ९ जनाको बाढीका कारणले ज्यान गयो, ३ जना वेपत्ता भए भने बाढीले ४८ परिवारलाई प्रभावित ग¥यो । आव २०७२/०७३ मा ४ जनाको मृत्यु, आव ०७३/७४ मा ६ जनाको मृत्यु, ५ वेपत्ता र २ जना घाईते, २०७५/७६मा ९ जनाको मृत्यु, ३ जना वेपत्ता र आव २०७७/७८ मा ७ जनाको मृत्यु भएको छ । सात वर्षको तथ्यांक हेर्दा हरेक वर्ष जसो बाढीले धनजनको क्षती गर्ने क्रम बढ्दो छ ।
यस्तै नेपाल रेडक्रस सोसाईटी सिन्धुलीको गैह्र खाद्य सामग्री वितरणको तथ्यांकलाई हेर्दा आर्थिक वर्ष २०७८/०७९ मा सबैभन्दा बढी ७५१ घरपरिवार बाढीबाट प्रभावित थिए । ७९ हावाहुरीबाट प्रभावित थिए । ३५ परिवार हात्ति आतंक, २९ परिवार आगलागी, १४ परिवार चट्याङबाट प्रभावित रहेका थिए । यसले पनि जिल्लामा बाढीको उच्च जोखिम रहेको देखाउँछ ।
नेपाल सरकारले सिन्धुलीलाई देशभरका जिल्लामा स्कोर गर्दा बाढीको जोखिम क्षेत्रमा परिभाषित गरेको छ । यता जिल्ला विपद व्यवस्थापन समितिले तयार गरेको विपद पूर्व तयारी तथा प्रति कार्य योजना २०८० मा बाढीबाट कमला नदी आसपासका बस्ती र मरिणखोला आसपासका बस्तीहरु बढी प्रभावित हुने उल्लेख गरेको छ ।
कमलामाई नगरपालिका, दुधौली नगरपालिका, मरिण गाउँपालिकाका विभिन्न वडाहरु यसबाट प्रभावित हुने अनुमान गरिएको छ । विगतका वर्षमा पनि यी पालिकाहरु बाढीबाट बढी प्रभावित भएका थिए । यस्तै चुरे क्षेत्रका खहरे नजिकका बस्ती पनि यसबाट प्रभावित हुने गरेका छन । हरिहरपुरगढी गाउँपालिका र तिनपाटन गाउँपालिकालाई मध्यम जोखिममा राखिएको छ । अन्य पालिकाहरु कम जोखिममा परेका छन । जिल्लामा साना ठूला गरेर १४९ वटा नदिनाला रहेको तथ्यांक छ । जसमा मुख्य ९ वटा नदीहरुले जिल्लामा बढी विपद निम्त्याउने गरेको पाईएको छ ।
जिल्लामा कमला नदी, तावा खोला, मरिण खोला, चँदाहा खोला, घागरखोला, क्यानखोला, कोखाजोर खोला, बाग्मति नदी र सुनकोशी नदिमा आएको बाढीले बढी क्षती गर्ने गरेको छ । समितिले विपद प्रति कार्ययोजनामा बाढीलाई ७ स्कोर दिएको छ । यो जिल्लाको विपद मापनको सबैभन्दा बढी स्कोर हो । बाढी पछि महामारी, भुकम्प जस्ता जोखिम हुन सक्ने समितिको आंकलन रहेको छ ।
जिल्लामा यो वर्ष विपदबाट कुल जनसंख्याको ८ प्रतिशत अर्थात २३ हजार ८ सय व्यक्ति प्रभावित हुने आंकलन गरिएको छ । जसको ४० प्रतिशत जनसंख्या विस्थापनको खतरा रहेको उक्त कार्ययोजनामा उल्लेख छ ।
विगतका बाढी पहिरो
सिन्धुली जिल्लामा विगतमा बाढी पहिरोहरुले निक्कै क्षती गरेको पाइन्छ । वि.सं.१९५९ मा कमलाखोंच, मरिण र सिन्धुलीमाढीमा बाढीले खेतियोग्य जमिन कटान तथा क्षती अत्यधिक ग¥यो । जसलाई उनसठ्ठा पनि भनिन्छ । वि.सं. २००१ को असिनापातले आएको बाढी, वि.सं. २०११ सालको बाढी, वि.सं. २०२३, वि.सं. २०२७, वि.सं. २०३८ को बाढीको आयतन पनि सोहि बराबर मानिन्छ ।
वि.सं. २०४१ सालको बाढीले जिल्लाको विकासलाई नै २० वर्ष पछि धकेलेको स्थानीयहरुको बुझाई छ । त्यसपछि वि.सं. २०५० साल र वि.सं. २०६१ सालमा आएको बाढीले जिल्लामा धेरै धनजनको क्षती गरेको छ । यी बाढीका त्रास आज पनि जिल्लामा उस्तै छ । अझ वनजंगलको विनास हुने क्रम बढेका कारण पनि बाढी पहिरोको जोखिम अझ बढेको छ ।
