जीवनमा केहि यात्राहरू गन्तव्यमा पुगेर मात्र समाप्त हुँदैनन्, ती यात्राहरू सम्झना, अनुभव, सम्बन्ध र सम्भावनाको रूपमा मनमा सधैं जीवित रहन्छन् । हालै राष्ट्रिय फोटो पत्रकार समूह नेपालको टोलीसँग बंगलादेश भ्रमण गर्ने अवसर प्राप्त भयो । यो यात्रा केवल एउटा औपचारिक भ्रमण मात्र थिएन, बरु दुई देश बीचको मित्रता, पत्रकारिता, संस्कृति र पर्यटन प्रवद्र्धनको सशक्त अभियान थियो ।
बंगलादेश फोटो जर्नालिस्ट्स एशोसिएसनको निमन्त्रणामा राष्ट्रिय फोटो पत्रकार समूह नेपालका अध्यक्ष प्रदीपराज वन्तको नेतृत्वमा १० सदस्यीय टोली ढाका पुगेको थियो । त्यो टिममा म पनि थिएँ । नेपाल र बंगलादेशबीच विगत २१ वर्षदेखि कायम रहेको मित्रता र भाइचाराको सम्बन्धलाई थप सुदृढ बनाउने उद्देश्यले आयोजित यस भ्रमणले हामीलाई पत्रकारिताभन्दा पर गएर दुई देशका जनजीवन, संस्कृति र सोंचलाई नजिकबाट बुझ्ने अवसर प्रदान ग¥यो ।
ढाकाको व्यस्त सडक, ऐतिहासिक सम्पदा, आधुनिक विकास र मानिसहरूको आत्मीय व्यवहारले पहिलो दिनदेखि नै हामीलाई प्रभावित बनायो । नेपाली पाहुनाप्रति बंगलादेशी मित्रहरूको आत्मीयता र सम्मानले हामीलाई घरभन्दा टाढा भएर पनि आफ्नैपनको अनुभूति गरायो ।
भ्रमणको सबैभन्दा महत्वपूर्ण पक्षमध्ये एक थियो “सुन्दर नेपाल” शीर्षकको फोटो प्रदर्शनी । ढाकामा आयोजित प्रदर्शनीमा नेपालको हिमाल, पहाड, तराई, धार्मिक सम्पदा, सांस्कृतिक विविधता र प्राकृतिक सौन्दर्य झल्काउने दर्जनौं तस्वीरहरू प्रदर्शन गरिएका थिए । प्रदर्शनी अवलोकन गर्न आउने बंगलादेशी दर्शकहरू नेपालको सुन्दरता देखेर मन्त्रमुग्ध बनेका थिए । कतिपयले नेपाल भ्रमण गर्ने इच्छा व्यक्त गरे भने कतिपयले नेपाली संस्कृति र प्रकृतिप्रति गहिरो रुचि देखाए ।
त्यो क्षण हाम्रा लागि विशेष थियो, जब क्यामेराको लेन्सबाट कैद गरिएका तस्वीरहरूले नेपालको परिचय अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा गराइरहेका थिए । एउटा तस्बिरले हजारौं शब्दभन्दा बढी प्रभाव पार्न सक्छ भन्ने अनुभूति त्यहिँ भयो ।
भ्रमणको अर्को महत्वपूर्ण उपलब्धि थियो ढाकास्थित प्रेस इन्स्टिच्युट बंगलादेशमा आयोजित अन्तर्राष्ट्रिय सेमिनार । सडक आन्दोलन, जनउठान र द्वन्द्वका समयमा फोटो पत्रकारिताको भूमिका विषयमा केन्द्रित उक्त कार्यक्रममा नेपाल र बंगलादेशका फोटो पत्रकारहरूले आफ्ना अनुभव आदान–प्रदान गरेका थिए ।
छलफलका क्रममा प्रेस स्वतन्त्रता, फोटो पत्रकारको सुरक्षा, नैतिकता र जोखिमका विषयमा गम्भिर बहस पनि भयो । नेपालमा भएका आन्दोलन र परिवर्तनका विभिन्न कालखण्डमा फोटो पत्रकारहरूले खेलेको भूमिकाबारे प्रस्तुत गरिएका अनुभवहरूले अन्तर्राष्ट्रिय सहभागीहरूको ध्यान आकर्षित गरेको थियो । त्यस्तै बंगलादेशका पत्रकारहरूले पनि आफ्ना चुनौती र संघर्षका कथाहरू साझा गरेका थिए । त्यहाँका पत्रकारहरुको संघर्षका कथाहरु साँच्चिकै प्रेरणादायी थिए ।
ढाकामा आयोजित “इम्पेरियल फोटो जर्नालिस्ट अप्रिसिएशन अवार्ड २०२६” कार्यक्रममा नेपाली टोलीलाई गरिएको सम्मानले भ्रमणलाई अझ स्मरणीय बनायो । त्यो सम्मान केवल व्यक्तिको उपलब्धि मात्र नभई नेपाली फोटो पत्रकारिताले अन्तर्राष्ट्रिय क्षेत्रमा बनाएको पहिचानको सम्मान थियो । नेपाली फोटो पत्रकारिताप्रति देखाइएको सम्मानले हामी सबैलाई थप जिम्मेवार र उत्साहित बनाएको अनुभूति भयो ।
भ्रमणका क्रममा बंगलादेशका सूचना तथा प्रसारण मन्त्रीसँग भएको भेटघाटले दुई देशबीच सञ्चार क्षेत्रको सहकार्य अझ मजबुत हुने संकेत दिएको थियो । पत्रकारिता केवल समाचार सम्प्रेषणको माध्यम मात्र नभई राष्ट्र र जनतालाई जोड्ने पुल पनि हो भन्ने सन्देश यस भेटघाटले दिएको महसुस भयो ।
ढाका, कक्स बजार र चिट्टगाउँको भ्रमणले बंगलादेशको विविध पक्षलाई नजिकबाट बुझ्ने अवसर प्रदान ग¥यो । विशेष गरी कक्स बजारको विशाल समुद्री तट, स्थानीय जनजीवन, सांस्कृतिक विविधता र विकासको गतिले हामीलाई प्रभावित बनायो । पर्यटन, सञ्चार र सांस्कृतिक सम्पदाको संरक्षणमा बंगलादेशले गरेका प्रयासहरू अवलोकन गर्दा नेपालमा पनि यस्ता अभ्यासहरूलाई थप प्रभावकारी बनाउन सकिने सम्भावनाहरू देखिए ।
यस भ्रमणले एउटा महत्वपूर्ण सन्देश दिएको छ, पत्रकारिता केवल समाचार संकलन र प्रकाशनमा सीमित छैन । पत्रकारिता संस्कृति, पर्यटन, कूटनीति र अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध विस्तार गर्ने प्रभावकारी माध्यम पनि हो । फोटो पत्रकारिताले त झन् भाषा र सीमाको बन्धन तोडेर भावनालाई प्रत्यक्ष रूपमा जोड्ने क्षमता राख्दछ ।
नेपाल र बंगलादेशबीचको यो सहकार्यले भविष्यमा संयुक्त फोटो प्रदर्शनी, तालिम, अध्ययन भ्रमण तथा पत्रकारिता आदान–प्रदानका नयाँ सम्भावनाहरू सिर्जना गरेको छ । दक्षिण एसियाली पत्रकारितामा सहकार्य र अनुभव आदान–प्रदानलाई अझ सशक्त बनाउने आधार पनि तयार भएको छ ।
समग्रमा, बंगलादेश भ्रमण केवल एउटा विदेश यात्रा थिएन । यो मित्रताको यात्रा थियो, सिकाइको यात्रा थियो, अनुभवको यात्रा थियो र नेपालको सौन्दर्यलाई अन्तर्राष्ट्रिय समुदायसम्म पु¥याउने गौरवपूर्ण अवसर थियो । क्यामेरामा कैद गरिएका दृश्यहरू समयसँगै पुराना हुन सक्छन्, तर यस यात्राबाट प्राप्त अनुभव, सम्बन्ध र सम्झनाहरू भने सधैं ताजा रहनेछन् ।
नेपाल–बंगलादेश सम्बन्धलाई अझ प्रगाढ बनाउन फोटो पत्रकारिताले खेलेको यो भूमिकालाई भविष्यले अझ अर्थपूर्ण रूपमा सम्झिनेछ भन्ने विश्वासका साथ यो यात्रा मेरो जीवनको अविस्मरणीय अध्याय बनेर रहनेछ । (लेखक : फोटो पत्रकार समूह सिन्धुलीका अध्यक्ष हुनुहुन्छ ।)
