सिन्धुली । सिन्धुलीगढीमा नेपाली सेनाले निर्माण गरेको युद्ध संग्रहालयको निर्माण तथा डेकोरेसनको काम सकिएको छ । नेपाल अंग्रेजको युद्धमा नेपालीहरुले वि.सं. १८२४ मा विजय प्राप्त गरेको ऐतिहासिक सिन्धुलीगढीमा निर्माण भएको सिन्धुलीगढी युद्ध संग्रहालयको निर्माण कार्य सम्पन्न भएसँगै उद्घाटन तथा हस्तान्तरणको तयारी गरिएको छ ।
संग्रहालयको उद्घाटन बुधबार राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले गर्नुहुने भएको छ । जसको तयारी सकिएको वर्द बहादुर गण सिन्धुलीले जनाएको छ । बुधबार विहान ८ बजे संग्रहालय उद्घाटनको लागि राष्ट्रपति भण्डारी सिन्धुलीगढीमा आउने कार्यक्रम तय भएको नेपाली सेनाको वर्द बहादुर गणका गणपति विजय थापाले बताएका छन । उनका अनुसार राष्ट्रपतिको सुरक्षा लगाएत व्यवस्थापनका काम अन्तिम चरणमा पुगेका छन ।
नेपाली सेनाले करिब ७ करोडको लगानीमा बनाएको युद्ध संग्रहालय भवन र डेकोरेसनको काम सकिएको थापाले बताए । प्रधानसेनापति पूर्णचन्द्र थापा, संघिय सांसद गणेश कुमार पहाडी लगाएत युद्ध संग्रहालय उद्घाटनमा आउने निश्चित भएको थापाले जानकारी दिए ।
सिन्धुलीगढी युद्ध संग्रहालय निर्माणको भवन निर्माणको काम न्यु ड्रागन÷सिद्धगढी जेभि कोटेश्वरले गरेको थियो । भवनको डिजाईनर आर्किटेक्निक डेभलपमेन्टले गरेको हो । यस्तै भित्री सजावटको काम अल्टरनेट इन्फास्टक्चर प्रा.लि धुलिखेलले गरेको छ ।
उक्त संग्रहालय काठमान्डौ बाहिर बनाईएको पहिलो संग्रहालय हो । युद्धकालिन अवस्थाका पत्रहरु, सिन्धुलीगढी युद्धको टाईम लाईन, सेनाको नजरमा युद्धको सिनारियो, सिन्धुलीगढी युद्धका डकुमेन्ट्रीहरु, चरणवद्ध युद्धका चित्रहरु, तत्कालिन युद्धमा प्रयोग भएका घरेलु हतियार, युद्धकालिन हातहतियार, अंग्र्रेजहरुले प्रयोग गरेका तोप, नेपाली योद्धा, व्रिटिस योद्धाहरु, नेपाली योद्धाका आर्ट तस्वीरहरु, मिथिला आर्ट, विट्रेनहरुको नाममा बनाईएका स्तम्भहरु, युद्धकालिन शिलालेखहरु, ऐतिहासिक दस्तावेज, इतिहासका पुस्तकालय संग्रहालयमा राखिएको छ । संग्रहालयमा पृथ्वीनारायण शाहको पूर्ण कँदको शालिक, पृथ्वी नारायण शाहका दिव्योपदेशलाई समेत व्यवस्थित गरिएको छ ।
नेपाली सेनाको वर्द बहादुर गणले निर्माणको कामको व्यवस्थापनको जिम्मा लिएको युद्ध संग्रहालय कमलामाई नगरपालिकालाई हस्तान्तरण गरिने भएको छ । यो संग्रहालय सञ्चालन व्यवस्थापनको जिम्मा नगरपालिकाको रहने छ ।
सिन्धुलीगढी युद्ध संग्रहालयमा सुगौली सन्धि अघिको ग्रेटर नेपालको नक्सा तथा पछिल्लो चरणमा नेपाल सरकारले जारी गरेको नेपालको चुच्चे नक्सा (लिम्पियाधुरा, लिपुलेक, कालापानी समेटिएको) नक्सा समेत राखिएको छ । २०७६ कार्तिक २४ गते पुर्व उपप्रधानमन्त्री तथा रक्षामन्त्री इश्वर पोखरेलले युद्ध संग्रालयको शिलान्यास गरेसँगै निर्माणले तीव्रता पाएको थियो ।
यस्तै कमलामाई नगरपालिकाले संग्रहालय अगाडि सिन्धुलीगढी युद्धका योद्धाहरु वंशु गुरुङ, वंशराज पाण्डे, श्री हर्ष पन्त र विरभद्र उपाध्यायको संयुक्त शालिक निर्माण गरि प्रतिस्थापन समेत गरेको छ ।
उक्त शालिकको उद्घाटन नेपाली सेनाका सेनापति पूर्णचन्द्र थापाले बुधबार नै गर्ने भएका छन । नगरपालिकाको ४९ लाख लागतमा उक्त शालिक निर्माण गरेको हो ।
नेपाल एकिकरणका बिं. सं. १८२४ असोजमा सिन्धुलीगढीको युद्धमा काठमाण्डौ कब्जा गर्न ईष्टईण्यिा कम्पनिका कप्तान किनलोकको नेतृत्वमा आएको आधुनिक हतियारले सुसज्जित अंग्रेज सेनालाई बंसु गुरुङको नेतृत्वमा गोर्खाली सेनाले हराएका थिए ।
जति बेला झण्डै एक हजार ६ सय अंग्रेज सेनाहरु हताहत भएका थिए । अंग्रेजहरु विरुद्धको यो जित दक्षिण एसियाकै इतिहासमा पहिलो विजय थियो भने अंग्रेजहरुको पहिलो पराजय पनि यहि सिन्धुलीगढीबाट नै भएको थियो । सोहि इतिहासलाई जीवित राख्न सिन्धुलीगढीको पुनःनिर्माण सुरु गरिएको हो । नेपाल सरकारले सिन्धुलीगढीलाई १ सय पर्यटकीय गन्तव्य स्थानमा सूचिकृत समेत गरेको छ ।
यता सिन्धुलीगढीको रानी दरबारको पुननिर्माण सुरु भएको छ । वाग्मति प्रदेश सरकारले रानी दरवार निर्माणका लागि यो वर्ष ४ करोड २४ लाख ५४ हजार बजेट विनियोजन गरेको छ । यस्तै सिन्धुलीगढी हिल स्टेशन निर्माणका लागि प्रदेश सरकारले १ करोड ८६ लाख ७० हजार बजेट विनियोजन गरेको छ ।
सिन्धुलीगढीको रुप परिवर्तन भएसँगै पर्यटक बढ्ने अनुमान समेत गरिएको छ । सबै निर्माणको काम सकिएसँगै पर्यटकले सिन्धुलीगढी दरबार क्षेत्र अवलोकन गर्ने र वार्षिक ३ करोडसम्म आम्दानी हुने अनुमान कमलामाई नगरपालिकाले गरेको छ ।
