सिन्धुली/ नेपालमै पहिलो पटक अति सिमान्तकृत दनुवार जातीको मौलिक कला, संस्कृती र संस्कारको संरक्षण र संवद्र्धनका लागि बड्की महोत्सव दुधौलीको हर्षाहीमा आयोजना गरिएको छ । बड्की एकादशी मेलाको उद्घाटन सोमबार ऊर्जा तथा जलस्रोत मन्त्री वर्षमान पुनले गरेका छन । आइतबार साँझदेखि सुरु भएको मेलाको उद्घाटन सोमबार गरिएको हो ।
दनुवार जागरण समिति सिन्धुलीको आयोजनामा भएको मेलाको अवसरमा दनुवार जागरण समितिको दोस्रो अधिवेशनको समेत उद्घाटन गरिएको छ । कार्यक्रमको उद्घाटन गर्दै पुनले आफ्नै कार्यकाल भित्र सिन्धुलीलाई उज्यालो बनाउने उद्घोष गरेका छन । साँस्कृतिक रुपान्तरण गर्दै युग सुहाउदो बनाउन आवश्यक रहेको वताउँदै उनले बड्की एकादशिको अवसरमा दनुवार समुदायले आफ्नो झाँकी, भेषभुषा, संस्कृति हेर्न पाउँदा खुशी लागेको बताए ।
मेला सुरू भएको हो। अति सिमान्तकृत दनुवार जातीको मौलिक कला, संस्कृती र संस्कारको संरक्षण र संवर्द्धनका लागि मेलाको आयोजना गरिएको आयोजक तथा दनुवार जागरण समितिका अध्यक्ष तथा पूर्व सांसद विषमलाल अधिकारी दनुवारले बताए । दनुवार सांस्कृतिक महोत्सवमा सिन्धुली, उदयपुर, महोत्तरी, सर्लाही, काभ्रे लगायतका जिल्लाका दनुवार समुदायको सहभागीता रहेको छ ।
ठूलो एकादशीको अघिल्लो रातबाट सुरू हुने मेला ठूली एकादशीको भोलीपल्टसम्म अर्थात मंगलबारसम्म संचालन भएको छ । हरेक वर्ष यो मेला लाग्ने गरेको भए पनि महोत्सवका रुपमा भने यो पहिलो पटक मेला लागेको दुधौली नगरपालिकाका उपमेयर तथा दनुवार समाजकी अगुवा बालकुमारी अधिकारी दनुवारले बताइन । मेलामा दनुवार समुदायको पहिचानका रुपमा रहेका सामग्रीहरु, कला संस्कृतिहरुको समेत प्रदर्शन गरिएको छ ।
बड्की एकादशी मेलामा विशेष गरेर दनुवार समुदायका अविवाहित महिलाले तीन दिनसम्म निरहार ब्रत बसी सुयोग्य वर प्राप्तिको कामना गर्छन् । साथै उनीहरु आफू र परिवारमा शुख र शान्तिको कामना पनि गर्छन् । ‘हाम्रो समुदायमा बड्की एकादशी सबैभन्दा ठूलो पर्व हो । यस पर्वमा कमला बगरमा मेला लाग्ने गर्छ । सबै दनुवार समुदाय ब्रत बसेर पूजाआजा गर्छन,’ उममेयर अधिकारीले भनिन, ‘एकादशीको भोलीपल्ट बिहान १० बजे कमला नदीमा पाँचवटा अमला टोकेर बगाएपछि मेला तथा सांस्कृतिक पर्व सम्पन्न हुन्छ । अमला नभए पाँचवटा ल्वाङ टोकेर फ्याकिन्छ ।’ व्रतको समापनमा अमला टोकेर फाल्नुलाई यस समुदायले पारन गरेको भन्ने चलन छ । सांस्कृतिक मेलामा दनुवार समुदायले संविधानमा व्यवस्था भएको दनुवार स्वायत्त क्षेत्रको कार्यान्वयनका लागि एक भएर संगठित हुन आग्रह गरिएको छ ।
सिन्धुलीको दुधौली तथा कमलाखोच क्षत्रमा मात्र २० हजार दनुवार समुदायको बसोबास रहेको छ । दुधौली नगरपालिका आदीवासी जनजाती दनुवार समुदायको आदिम स्थल हो । देशभर ८४ हजार १ सय १५ जना दनुवारको संख्या रहेको छ । देशैभरको तथ्याङ्कअनुसार सबैभन्दा बढी सिन्धुलीमा २० हजार, उदयपुरमा १८ हजार दनुवार समुदायको बसोबास छ । देशैभरमा ५३ वटा जिल्लामा दनुवारको बसोबास रहेको छ ।
