सिन्धुली । सिन्धुलीमा एक वर्षमा एक सय मानवअधिकार उलंघन भएका छन । ती घटनामा १०४ जना व्यक्तिहरु पीडित भएको पाईएको छ । अनौपचारिक क्षेत्र सेवा केन्द्र (इन्सेक) ले सन् २०१९ भित्र संकलन गरेका घटनाहरुको मंगलबार पूर्व वार्षिक समिक्षा गर्दै इन्सेकले उक्त घटना सार्वजनिक गरेको हो ।
इन्सेकका जिल्ला प्रतिनिधि विमला पाण्डेले प्रतिवेदन सार्वजनिक गर्दै जिल्लामा बालिका हत्या ३, वेचविखन १, बलात्कार ८, बलात्कार प्रयास ७, अपहरण तथा शारिरिक बन्धक १, हत्या १ गरि २१ जना बालिका पीडित भएको बताईन । यस्तै महिला अधिकारसँग सम्बन्धित हत्या १, बलात्कार जन्य हिंसा ८, बहुविवाह १२, घरेलु हंिसा ४८ गरि ६९ बटा घटना भएको बताईन ।
यस्तै जिल्लामा सर्वजनिक सम्पति तोडफोड १, आगजनी १, बम विस्फोट १, कुटपिट तथा अभद्र व्यवहार २, हत्या प्रयास ४ घटना भएको तथ्यांक सार्वजनिक गरिएको छ ।
एक बर्षमा ७१ महिला, २१ बालिका, १ बालक, पुरुष ११ जना गरि १०४ जान पीडित बनेका छन् । घटना विवरण अनुसार राज्य पक्षबाट गैर कानुनी गिरफतारबाट ४ जना र कुटपिट तथा अभद्र व्यवहारबाट २ जना पीडित बनेको देखिएको छ भने गैर राज्य पक्षबाट ९६ वटा मानव अधिकार उलंघनका घटना भएको पाईएको छ ।
प्रतिवेदन अनुसार जिल्लाका ९ स्थानीय तहमध्ये कमलामाई नगरपालिकामा ४०, दुधौली नगरपालिकामा २२, तिनपाटन गाउँपालिकामा ९, मरिण गाउँपालिकामा ९, गोलन्जोर गाउँपालिकामा ६, हरिहरपुरगढी गाउँपालिकामा ५, सुनकोसी गाउँपालिकामा ५, घ्याङलेख गाउँपालिकामा २ र फिक्कल गाउँपालिकामा २ वटा घटना भएका छन् ।
समिक्षा कार्यक्रममा बोल्दै प्रमुख जिल्ला अधिकारी जनार्दन गौतमले जिल्लामा भएका मानव अधिकार उलंघनका घटना मात्र नभई मानव अधिकार संरक्षणमा भएका उल्लेख्य काम पनि वर्ष पुस्तकमा समेट्न सुझाव दिएका छन । उनले मानवअधिकार संरक्षणमा भएका उदाहरणीय काम उल्लेख हुदा मानवअधिकार संरक्षणमा अरुलाई समेत सिकाई हुने बताए । उनले सिन्धुलीमा आत्महत्याको दर अत्यधिक बढेको बताउँदै यसको विश्लेषण प्रतिवेदन तयार गर्न समेत इन्सेकलाई सुझाव दिएका छन । उनले मानवअधिकार संरक्षणमा सेना, प्रहरी तथा अन्य राष्ट्रसेवकहरु सचेत हुन समेत सुझाव दिएका छन ।
कार्यत्र mममा बोल्दै कमलामाई नगरपालिकाका उपप्रमुख मञ्जु देवकोटाले समाज पछिल्लो समय विकृत बन्दै गएको बताउँदै मदिरा, सामाजिक सञ्जाल लगाएतको दुरुपयोगका कारण जघन्य खालका अपराधहरु बढ्दै गएको बताईन । उनले स्थानीय सरकारले मानवअधिकार संरक्षणमा विशेष नीति बनाएर काम गर्ने प्रतिवद्धता व्यक्त गरिन ।
कार्यक्रममा बोल्दै एसपी रञ्जु सिग्देलले पीडितलाई न्याय दिदा पीडकको मानवअधिकारको समेत ख्याल गर्नुपर्ने बताईन । उनले मानव अधिकार संरक्षणमा प्रहरी प्रतिवद्ध रहेको समेत बताएकी छिन । उनले स्थानीय तहले समेत बलात्कार लगाएतका फौजदारी र जघन्य खालका अपराधमा मेलमिलाप गराउन खोज्दा समस्या हुने गरेको समेत बताइन ।
कार्यक्रममा बोल्दै सहायक न्यायाधिवक्ता कपिल रोक्काले प्रहरीले वकिलको जाहेरी माग्ने गरेकाले समस्या भएको भन्दै प्रहरीले पीडितको मौखिक उजुरीलाई नै आधार बनाएर अनुसन्धान गर्न आग्रह समेत गरे । उनले सरकारी निकायले प्रक्रियागत र जानी जानी गल्ति गर्न नहुने समेत बताएका छन ।
कार्यक्रममा बोल्दै नेकपा सिन्धुलीका संगठन विभाग प्रमुख सूर्य पाख्रिनले सामाजिक संरचना र बुझाईको स्तरका कारण जघन्य घटना पनि मेलमिलापमा जाने गरेको पाईएको बताए । उनले मानवअधिकार संरक्षणमा सहयोग गर्ने प्रतिवद्धता जनाउँदै राजनीतिक दलका कारण मानवअधिकार उलंघन भएमा पत्रकार र नागरिक समाजले बाहिर ल्याउन समेत आग्रह गरे ।
कार्यक्रमको आयोजना जिल्ला स्तरीय मानवअधिकार सञ्जाल र इन्सेक सिन्धुलीले संयुक्त रुपमा गरेका थिए । सञ्जालका संयोजक द्वारिका काफ्लेको अध्यक्षतामा कार्यक्रम सम्पन्न भएको थियो ।
